« Κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί». Έχουμε πλαστεί για επικοινωνία με τους συνανθρώπους και κοινωνία με τον Δημιουργό μας , τον Θεό. Κάθε δυσλειτουργία στις σχέσεις αυτές συνεπάγεται διαταραχή σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο καθώς και τη δημιουργία ενός φαύλου κύκλου από τον οποίο δύσκολα κανείς μπορεί να ξεφύγει. Είναι λοιπόν υψίστης σημασίας να τεθεί η κοινωνικοποίηση του παιδιού πάνω σε σταθερές και σωστές βάσεις από το καλημέρισμα της ζωής του.

Τα τρία πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού χαρακτηρίζονται από δραματικές συναισθηματικές αλλαγές. Για το λόγο αυτό η κοινωνικοποίησή του κατά την ηλικία αυτή πρέπει να προσεχθεί πολύ, από τους ανθρώπους οι οποίοι το φροντίζουν άμεσα και κατά κανόνα είναι οι γονείς διότι τώρα το παιδί αναπτύσσει τη βασική αίσθηση του γύρω του κόσμου. Σύμφωνα με το Michigan Department of Community Ηealth ( Τμήμα Τριτοβάθμιας Δημόσιας Υγείας του Michigan) ο εγκέφαλος ενός βρέφους έχει περίπου 100 δισεκατομμύρια νεύρα τα οποία χρειάζονται την περιβαλλοντική διέγερση για να σχηματίσουν τις συνάψεις για τον καθορισμό της συναισθηματικής ανάπτυξης. Έτσι η πρώτη παιδική ηλικία είναι η πιο πλαστική περίοδος ανάπτυξης, επειδή  η προσωπικότητα σ’ αυτή τη φάση είναι πιο εύκολο να διαπλαστεί.

Πώς όμως μπορούμε να ορίσουμε την κοινωνικοποίηση; Μάλλον ως την αργή και σταδιακή μεταμόρφωση του αδύναμου βρέφους ώστε να συμπεριφέρεται κατά τα πρότυπα της κοινωνίας στην οποία ζει. Οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας παίζουν καθοριστικό ρόλο στην κοινωνικοποίηση του παιδιού και στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του αργότερα.

Κύριοι φορείς που συντελούν στην κοινωνικοποίηση του παιδιού θεωρούνται η οικογένεια, η ομάδα των συνομηλίκων, το σχολείο , τα μαζικά μέσα ενημέρωσης και η εκκλησία. Η οικογένεια είναι ο κύριος πυρήνας της κοινωνίας . Είναι μια ισχυρή βιο-ψυχική-κοινωνική ομάδα όπου τα μέλη της αλληλεπιδρούν για να δώσουν την απαραίτητη ψυχοκοινωνική και συναισθηματική υποστήριξη μεταξύ τους. Όταν η οικογένεια λειτουργεί σωστά αναλαμβάνει να διδάξει στο παιδί την κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά, τους κανόνες, τις αξίες, την απόκτηση και τη χρήση της γλώσσας ,τις διατροφικές συνήθειες , το ρόλο των φύλων , το θέμα της πίστης, της ηθικής κ.ά. Το κοινωνικό περιβάλλον της οικογένειας επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη της προσωπικότητας του κάθε μέλους.

Οι ομάδες των συνομηλίκων συγκροτούνται συνήθως από φίλους που μοιράζονται ίδιες απόψεις και αξίες και αλληλεπιδρούν. Ρήσεις όπως: «Δείξε μου το φίλο σου να σου πω ποιός είσαι» ή «Όποιος μοιάζει, συμπεθεριάζει» συνήθως είναι αληθινές. Με την ομάδα επιρροής των συνομηλίκων οι νέοι προσπαθούν να ξεφύγουν από τους οικογενειακούς περιορισμούς και να καθιερώσουν ανεξάρτητη ταυτότητα.

Το σχολείο δια των εκπαιδευτικών του έχει ως μοναδικό σκοπό την επίτευξη γνωστικών , συναισθηματικών και ψυχοκινητικών στόχων. Ο εκπαιδευτικός είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κοινωνικοποίησης και ο τρόπος που χειρίζεται το παιδί , όσο πιο μικρό είναι, μπορεί να επηρεάσει τη συναισθηματική, διανοητική και ψυχική κατάστασή του για πάντα.

Τα μέσα μαζικής ενημέρωση είναι κατ’ εξοχήν παράγοντες που συμβάλλουν στην κοινωνικοποίηση του ατόμου και διαμορφώνουν την προσωπικότητά του. Κάποια όμως από αυτά, ιδιαιτέρως η σημερινή τηλεόραση με τον τρόπο που λειτουργεί δυσκολεύει, το έργο των χριστιανών γονιών και δημιουργεί προβλήματα προς τη σωστή κοινωνικοποίηση, προβάλλοντας πρότυπα και αξίες που αντιστρατεύονται ευθέως και απροκάλυπτα το νόμο του Θεού.

Στο βιβλίο των Παροιμιών διαβάζουμε: «Μη ίσθι εταίρος ανδρί θυμώδει, φίλω δε οργίλω μη συναυλίζου, μήποτε μάθης των οδών αυτού και λάβης βρόχους τη ση ψυχή.»(Παρ.κβ’ 24-25). Μην πιάνεις φιλία με άνθρωπο που θυμώνει , και με άνθρωπο ευέξαπτο μη συμπορεύεσαι, για να μη συνηθίσεις στους τρόπους του και παγίδα γίνουν στην ψυχή σου! Η Εκκλησία, κυρίως με τον λειτουργικό της πλούτο και τη χάρη των μυστηρίων της αλλά και με τις άλλες εκδηλώσεις της λειτουργεί, ευεργετικά και υποστηρικτικά προς την οικογένεια για την ορθή κοινωνικοποίηση όλων των μελών, αφού η κοινωνικοποίηση του ανθρώπου διαρκεί εφόρου ζωής. Στην ίδια γραμμή στοιχούνται κι οι διάφορες ορθόδοξες νεανικές χριστιανικές κινήσεις.

Οι γονείς οφείλουν να δίνουν ευκαιρίες στα παιδιά τους, με διάκριση και χωρίς να τα πιέζουν, σεβόμενοι βεβαίως την ελευθερία και την προσωπικότητα του κάθε παιδιού τους, ώστε να τα βοηθήσουν να αναπτυχθούν και να κοινωνικοποιηθούν στους χώρους αυτούς. Ας δώσουν οι γονείς τη δυνατότητα στα παιδιά τους από την μικρή τους ηλικία ακόμη να συνυπάρχουν με συνομήλικα και να συμμετέχουν σε διάφορες εκδηλώσεις , εξορμήσεις , κατασκηνώσεις ολιγοήμερες ή πολυήμερες σε όλη τη διάρκεια του έτους. Ένα θεσμό που οφείλουν να εκμεταλλευτούν κυρίως οι γονείς που έχουν μικρά παιδιά είναι «Η κατασκήνωση των οικογενειών» όπως ονομάζεται. Είναι, χωρίς υπερβολή, το πανηγύρι της Χαράς! Τα παιδιά, ιδιαίτερα τα μικρά, έχουν να κερδίσουν πολλά. Δέχονται φυσικά και εντελώς αβίαστα, σε κλίμα χαράς , γέλιου και αποδοχής, πληθώρα θετικών ερεθισμάτων που συντελούν στην κοινωνικοποίησή τους και αποτελούν μοναδική ευκαιρία να αντισταθμίσουν ελλείψεις και αρνητικές καταστάσεις που τυχόν βιώνουν στα σπίτια τους.

Ο άνθρωπος είναι ένα κομμάτι από πηλό που απέκτησε ζωή με την πνοή του Θεού και διαμορφώθηκε από την κοινωνία κατά τη διαδικασία της κοινωνικοποίησης ,οφείλουν επομένως να εμφυσήσουν οι γονείς του καθενός παιδιού, καθώς μεταμορφώνεται σε ενήλικα, δυνατά μες στην ψυχή του ένα κεφαλαίο Χ(ριστός) , όπως συχνά συνήθιζε να επαναλαμβάνει αγαπητός αδελφός , που τώρα βρίσκεται στη βασιλεία Του. Έτσι το κάθε παιδί τους θα κοινωνικοποιηθεί ορθά και θα δρα στην κοινωνία  σωστά και ενεργητικά και όχι παθητικά και αρνητικά .

Αθανάσιος Γκάτζιος.